प्राचीन बौध्द संस्कृती केंद्र ” मुलचेरा “

0 0
Advertisements
Advertisements
Read Time:4 Minute, 18 Second

मुलचेरा या नावात दोन शब्द आढळतात.मुल +चेरा. या दोन्ही शब्दाचा अर्थ भिन्न आहे.मुल म्हणजे मुळ,मुख्य असा अर्थ होतो.दूसरा शब्द आहे ” चेरा ” या शब्दातून प्राचीन इतिहासातील एका राजघराण्याची ओळख होते. प्राचीन काळापासून द्रविड लोकांचे विभाजन चेर,चोल आणि पांड्य या तीन घराण्यामध्ये झाले होते. ” चेर ” नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या द्रविड लोकांनी दिना नदीचा खोर्यात वस्ती केली. त्या वस्तीला नाव दिले ” मुळचेरा “. कालांतराने मुळचेराचे मुलचेरा हे नाव पडले. द्रविड कोण होते ? याबाबत the untouchables या ग्रंथात डाॕ.बाबासाहेब आंबेडकर म्हणतात ” दक्षिण भारतातील द्रविड लोक व उत्तर भारतातील नाग किवा असूर लोक हे एकाच वंशाचे आहेत. ( पृष्ठ क्र.62 ) याचा अर्थ असा कि चेर लोक हे नागवंशीय होते. आणि नाग बौध्द धम्माचे उपासक होते.त्यामुळे चेर लोकांनी मुलचेर्यात बुध्द स्तूपाची निर्मिती केली आणि बुध्द धम्माचा प्रचार,प्रसार केला होता.

धन्नामोरे स्तूपातील विट

काय सापडले मुलचेर्यात…

मुलचेरा येथे प्राचीन तलाव आहे.या तलावाचा दक्षिण बाजूचा पाळीला लागुन गोलाकार टेकड होते. या टेकडाचा दोन्ही बाजूनी चिंचेची दोन झाडे होती. वादळ वार्यात ही झाडे कोसळलीत.झाड कोसळल्यामुळं टेकडाचा आत असलेल्या विटांचे बांधकाम बाहेर पडले.आणि भुगर्भात दडलेला इतिहास बाहेर आला.ते नुसतेच टेकड नव्हते ,ते होते बौध्द स्तूप.
सम्राट अशोक,सातवाहन आणि वाकाटक काळापर्यंत विटांचे बांधकाम असलेल्या बौध्दस्तूपाची निर्मिती केल्या गेली.काळाचा ओघात असे हजारो स्तूप माती खाली गाडल्या गेलीत. त्यातील अनेक स्तूप अभ्यासकांनी शोधली तर अनेक स्तूप आजही अभ्यासकांचा प्रतिक्षेत आहेत.

स्तूप परिसरात सापडणारे अवशेष

” धन्नामोरे ” स्तूप…

मुलचेरा या गावाचा दक्षिणेकडे अंदाजे दोन कि.मी.अंतरावर एका शेतात मातीचं टेकड होतं. शेतात नागंरणी करतांना येथून प्राचीन विटा बाहेर येत होत्या.गोलाकार बांधकाम आणि विटांचा आकारावरून त्या विटा स्तूपाचा होत्या हे स्पष्ट झालं होत. आता प्रतिक्षा होती उत्खननाची.

गोपीचंद कांबळे यांची कामगिरी

यवतमाळ येथिल प्रसिध्द इतिहास अभ्यासक गोपीचंद कांबळे ” विध्यार्थी ” हे 1988 मध्ये मुलचेरा वनविभागात वनपाल पदावर कार्यरत होते. ते एक चांगले बौध्द उपासक होतेच सोबतच इतिहासाची त्यांना आवड होती. आज त्यांच्या नावावर अनेक पुस्तके आहेत मात्र त्यावेळी त्यांचा अभ्यास भरीव नव्हता. मुलचेर्यात सापडणार्या प्राचीन विटा कश्याचा असतील ? याची उत्सूकता त्यांना लागली होती. ही उत्सूकता त्यांना स्वस्त बसू देत नव्हती. या उत्सूकतेने चांदागडातील प्रकाशमय इतिहास जगासमोर येणार होता.

क्रमश

 

निलेश झाडे

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleppy
Sleppy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Advertisements

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *